Hod'un Kültürel ve Folklorik Yapısı^©

Hod'un kültürü ve folkloru, coğrafi yapısındaki sıkışıklıkla ters orantılı bir biçim gösterir. Temel yerleşim yerleri Hod Deresinin binlerce yılda oluşturduğu vadinin yamaçlarına kurulmuş, merkezleri daha da aşağılarda dere seviyesinde gelişmiş olan Hod, ilk bakışta tüm dünyadan yalıtılmış gibi bir izlenim vermektedir. Günümüz itibariyle herhangi bir geçit noktasında da bulunmayan Hod, tümüyle kendi içine kapanmış ve dış dünyayla bağı kesilmiş görünümü sergilemektedir. Ancak son 30 yıldan daha geriye baktıkça ve köyün ekonomik yapısıyla birlikte incelendiğinde önemli bir hareketlilik izlenir.

Köyün doğal yapısı itibariyle toprağın, özellikle ekilebilir toprağın azlığı, insanların bu türden ihtiyaçlarını başka yerlerden karşılamalarına neden olmuştur. Yaşamak için temel beslenme maddesi olan tahıl, yeterince üretilemediğinden, köy insanı bu ihtiyacını yakın ve orta uzaklıktaki bölgelerden sağlamaktaydı. Hem paranın azlığı ya da yokluğu, hem de doğrudan paraya dayalı ticaret biçiminin günümüze oranla henüz gelişmediği dönemlerde mal değişimi, ticaretin en temel unsuruydu. Hod Deresi boyunca olduğu kadar kısmen dış ve yüksek bölgelerde de meyve ve sebze yetiştirme olanağı bulan Hod insanı, bu becerisini değerlendirerek öteki ihtiyaçlarını karşılamıştır.

Bugün 55-60 yaşın üzerindeki her Hodlu, değiş tokuş ticaretini yapmak üzere günler süren yolculuklar yapmıştır. Mevsimine göre yetişen, yetiştirilen meyve ya da sebze genellikle eşeklerle, az sayıda atlarla Ardahan, Göle çevresindeki köylere dek götürülüp, oradan tahıl ya da hayvansal ürünler getirilmekteydi.

Ayrıca insan tarihinin neredeyse tümüne damgasını vuran göç ve yaşamın sürekli dayattığı gurbet olayı Hod'un kaderiyle başbaşa gelişmiştir. Hod'u terkedip yaşamını ağırlıkla başka yerlerde sürdürenlerin dışında, asıl yaşam merkezi Hod olup da geçici olarak başka yerlere giden insanların sayıları da az değildir. Genellikle bir dönem için çalışmaya gidip dönen insanlar da çok olmuştur geçmişte. Son 10-15 yıldır ise aynı süreklilik gözlenmemektedir.

İşte ekonomik yapıyla doğrudan ilişkili olan ancak kendi doğasıyla da ilişkili olarak Hod'a çeşitli kültürel köprüler kurulmuştur. Son yüzyılın önemli aşıklarına evsahipliği ettiği gibi çok önemli aşıklar da yetiştirmiştir. Bu aşıklar, şairler ve eserlerine ilişkin örnekler Edebiyat ve Müzik bölümlerinde izlenebilir.

© Bekir Karadeniz

Müzik

Edebiyat